Antik Pekin Rasathanesi, Çin uygarlığının göklere ilgisinin evveliyatına şehadet ediyor

Çin’in başkenti Pekin'in merkezindeki sıhhatsiz yüzyıllık rasathane, teleskobun icadından geçmiş çevrim ilgili gök bilimsel rasat aletleri ve şimal haritalarıyla Çin uygarlığının göklere ilgisinin derinliğine geçmişini gözler önüne seriyor.

Teknoloji - 2 yıl önce

Pekin

Geçmişte şehri çevreleyen surların bulunmuş yer aldığı ikinci yer yolu üstündeki mahfuz nadir vakti yapılardan Antik Pekin Rasathanesi, "dünyadaki en emektar gözlemevlerinden biri" adına biliniyor.

Müzeye dönüştürülen rasathanede, aralarında felek küresi, eliptik bilezikler, şems ve ay saatleri ile köşe ölçerlerin yer aldığı baş döndürücü sayıda mekanik rasat cihazı bulunuyor.

Teleskobun 17. yüzyıldaki icadından ilkin imal edilen tesisat ve düzenekler, Çin uygarlığının asrılar süresince vakti akıllıcasına halde ölçebilmek ve felek olaylarının düzenini anlayabilmek düşüncesince yerinde felek ilmî dürme verdiği önemi ortaya koyuyor.

Ming Hanedanı devrinde 1442’de kurulan rasathane, Ming ve peşi sıra mevrut Çing Hanedanı devirlerinde, 20. asır başına derece misyon verdi.

Hollandalı Cizvit karabaş Ferdinand Verbiest, 1673'te rasathanenin sorumluluğunu üstlenirken, baş döndürücü sayıda takdir aletini baştan yaptırdı ve kimi toy aletler geliştirdi.

İki değişik anlayışı seçmeci halde ortak araya getirmiş yer aldığı gözleniyor

Rasathane müzesi, 40 metreye 40 mt. derece ve 15 mt. yüksekliğindeki uğur kulesi, bahçe, işporta kısımlarının çevrelediği iç avludan oluşuyor.

Avlu, bostan ve kulede asılları ve replikaları sergilenen cihaz ve düzeneklerdeki dragon süslemeleri, Batı teknolojisi ile anadan görme Çin kültürünü ve estetiğini birleştiren ortak anlayışı yansıtıyor.

Sergi alanlarının çevrelediği iç avluda; şimal saati, ay saati, Güneş’in faikiyet açısını ölçen dördül küllük ve kelepçe küresi replikaları bulunuyor.

Sur kulesinde ise Dünya ve Güneş'in konumlarını, semavi hareketlerin süresini, gün-gece eşitliklerini (ekinoks) ile gündüz dönümlerini (solstis) saptamaya hadim kelepçe küresi ile yıldızların konum-yükseklik açılarını ölçmeye hadim sekstant, kadran, teodolit ve altazimut aletlerinden birer kip görülebiliyor.

Verbiest kabilinden 1673'te yaptırılan, felek cisimlerinin beliriş ve kayboluş zamanlarını ve rastgele andaki faikiyet açılarını belirlemeye yarayan, şimal haritalarının hazırlanmasına araştırma görevlisi felek küresi ise kulenin ortasına konuşlandırılmış.

Geleneksel Çin felek bilimi, istiva hattı eksenliydi, Dünya’nın kişi etrafındaki dönüşünü asal alıyordu ve polar çevresindeki daim görülebilen yıldızların gözlemlenmesine dayanıyordu. Oysa Batı felek bilimi, Dünya’nın Güneş etrafındaki dönüşünü asal almaktadır ve Güneş ile doğan felek cisimlerinin süreli hareketlerine odaklanıyordu.

Antik Pekin Rasathanesi Müzesi'ndeki müşahit evveliyat aletlerin Çin ve Batı’daki dü değişik anlayışı seçmeci halde ortak araya getirmiş yer aldığı gözleniyor.

"Göğün Oğlu" ve "göksel yetki"

Çin’deki felek bilgelik çalışmalarının vakti 3 bin sene geriye gidiyor. İmparatorluk felek bilimcileri, alışılmış Çin kozmolojisine layıkıyla “Göğün Oğlu” olduğuna inanılan İmparator’u, gökçül değin ve değişiklikleri kendince bilgilendiriyorlardı.

İmparator, rejim yetkisini “göklerden” alıyordu. Adil olmayan, falsolu ortak idare, “göğün hükmünün” değişmesine, imparatorun “göksel yetkisini” kaybetmesine sefer açabilirdi. Bu nedenle felek bilimi, iktidarı ve siyaseti yakından ait ortak çalışkanlık alanıydı.

Şang Hanedanı devrinde, MÖ 1300 yöresinde önceki şimal haritasının yapıldığı kestirim ediliyor. Takımyıldızları “hane” ismi maruz 28 alana ayıran Çin’e saf sınıflandırmaya bu devirden kalma “kehanet kemikleri” ismi maruz kazı ilmî bulgularda rastlanıyor.

Düzenli felek ilmî gözlemler ve buna bağlı etraflıca kayıtların önceki örnekleri Savaşan Devletler devrinde (MÖ 475-221) ortaya çıktı, alışılmış Çin ilhanlık anlayışının şekillendiği Han Hanedanı devri (MÖ 206-MS 220) ve sonra gelişti ve kurumlaştı.

Budizm’in Çin’de yayılmasıyla Hint felek biliminin kavramları, Doğu Han Hanedanı döneminden (25-220) itibaren başta Tang Hanedanı devrinde (618-907) benimsenmeye başlandı.

9. ve 12. yüzyıllarda kalburüstü açığını canlı İslam felek biliminin deyim ve bulguları da Moğol menşeli Yuan Hanedanı devrinde (1271-1368) Saray’da görevlendirilen Müslüman felek bilimcilerle Çin topraklarına ulaştı.

Çin’e 16. asrın sonundan itibaren girmeye süregelen Hristiyan Cizvit misyonerler ise Batı’nın şimal bilimi deyim ve araçlarını aktardı. Cizvitler, Çin'de matematik, astronomi, haritacılık, coğrafya üzere ilmî ve uygulayım yerlerin gelişimine katkıda bulundu.

Bugün encam teknolojiye cemaat baş döndürücü sayıda teleskoba ve gözlemevine ev sahipliği eden başkaca kişi feza programını tay tay arabası Çin, "modern felek bilimi dalında en encam ülkelerden birisi" konumunda bulunuyor.

Haftanın Öne Çıkanları

Şehit İdris Aksöz’ün cenazesi helallik için baba ocağına getirildi

2021-12-10 21:53 - Gündem

Pasifik GYO halka açılıyor

2021-12-07 18:45 - Ekonomi

TURKOVAC Faz-3 faaliyetlerinden müjdeli neticeler geliyor

2021-12-10 12:18 - Sağlık

Laboratuvar analizleriyle asıl 'gök taşlarını' belirliyorlar

2021-12-08 13:36 - Teknoloji

Diyabete karşı tüketilmesi gereken 10 besin

2021-12-06 14:40 - Sağlık

Kripto paraların güvenliği 'donanım cüzdan'a emanet

2021-12-12 11:14 - Ekonomi

Görselleri doğru yorumlayan başarılı olur

2021-12-08 13:07 - Eğitim

TARSİM’den İspanya ve Makedonya temasları

2021-12-10 13:14 - Ekonomi

Fedakar çiftçi 'komşuları dokunca görmesin' diyerek kendini alevlerin arasına attı

2021-12-09 15:08 - Yaşam

Azerbaycan'ın 'Umummilli Lideri' Haydar Aliyev vefatının 18. senesinde anılıyor

2021-12-12 11:08 - Dünya

İlgili Haberler

ABD, Twitter'da iştirak içi belgeleri inceleyecek

12:07 - Teknoloji

Hırvatistan'dan Özdemir Bayraktar Milli Teknoloji Merkezi'ne yukarı düzem ziyaret

00:06 - Teknoloji

Çin 44 teknoloji sahasının 37'sinde ABD'nin uğrunda arazi alıyor

15:08 - Teknoloji

Baykar'ın deprem alanına gönderilmiş olduğu gerekseme malzemelerinin dağıtımına başlandı

16:10 - Teknoloji

Baha ve Poyraz arama-kurtarma ekiplerinin "gözü" oldu

14:07 - Teknoloji

Günün Manşetleri

İzmir'de feribot yol ücretleri zamlandı

15:08 - Gündem

DEÜ'lü jeofizikçiler Kahramanmaraş merkezli depremlerin ön raporunu yayımladı

12:07 - Gündem

Prof. Dr. Sözbilir: İlk depremden sonraları oluşan gerginlik birikmesiyle Antakya fayı kırıldı

23:06 - Gündem

Kahramanmaraş'ta enkaz altında küsurat 70 yaşındaki avrat depremden 122 vakit sonradan kurtarıldı

07:05 - Gündem

İzmir Olgunlaşma Enstitüsü'nde depremzede dallar düşüncesince uyku tulumu mesaisi

13:07 - Gündem